Ni demandu nin

Kriston perfidis ĉiuj. Judaso vendis Dion por tridek arĝentaj moneroj, Petro Lin malkonfesis. Tamen kiel diferencas iliaj sortoj. Judaso provis propraforte korekti  la faritan krimon, sed  la orgojlo ne permesis pentofari. Petro tamen ploris kaj pentofaradis. Kaj ni? Ĉu ni sekvos Judason kaj ne vidos releviĝintan Kriston, ne petegos la senpekigon kaj ne ĝojos je la honoro esti infanoj de Dio? Ĉu ni estos kun Petro kaj apostoloj, ĉu ni pentofaros pro niaj pekoj kaj ĝojos, ke releviĝinta  Sinjoro  senpekigas nin, forviŝas ĉiujn malpuraĵojn de  niaj animoj  kaj nutras nin per la Vorto, Karno kaj Sango?

Luterana episkopo Mindaugas SABUTIS

En aŭtuna Birštonas

Unu vesperon, sur aŭtostarejo ĉe mia domo mi renkotis mian najbarinon. Ŝi ĵus elaŭtiĝis kun kelkaj sakoj plenaj da aŭtunaj bonaĵoj. Ŝi donis unu saketon al mi: "Prenu la pomojn! Ili estas bongustaj, el Birštonas!"

Birštonas estas ŝia naskiĝurbo. Tie loĝas ŝia patrino. Ŝi interesiĝis, ĉu mi iam gastis en Birštonas? Mi maljesis. La najbarino invitis: "Nepre vizitu ĝin! Estas tre bele en Birštonas!"

Tiam mi eĉ ne imagis, ke mi baldaŭ konatiĝos kun la urbo de la 52aj Baltiaj Esperanto-Tagoj.

Post kelkaj tagoj mia edzino diris, ke dum sia naskiĝtago ŝi dezirus forveturi el Vilnius. Mi ankoraŭ ne forgesis la inviton de la najbarino kaj proponis veturi al Kaunas, kaj poste al Birštonas (mi pensis: dum 2-3 horoj ni trairos la banlokon trae kaj ĉirkaŭe!). Tamen mia edzino ne entuziasmis pri Kaunas kaj ni decidiĝis vojaĝi al Birštonas kaj poste – ankaŭ al la eksa provizora ĉefurbo. Se ni havos la tempon.

Ni ne havos! Tion ni komprenis ĵus alveninte. Mi trovis, ke la urbo estas pli granda, ol mi supozis. Por konatiĝi kun ĝi dum tri horoj, ni devus galopi antilope!

Nia ekskurso komenciĝis en la busa stacio. Baldaŭ mi ekvidis la unuajn „konatojn“ – la daliojn Birštonas, kiuj ankoraŭ floris. Ilian historion oni povas legi en Barelo.

La dalioj ne estas unusolaj floroj en la urbo. Ankaŭ multaj aliaj ankoraŭ konkuras per la koloroj kontraŭ pentristo Aŭtuno, kiu jam kolorigis arbajn foliarojn.

La unua celo estis la rivero Nemunas. Ĝis nun mi vidis ĝin nur tra busa fenestro. La bordo estas ideale ordigita: estas bona pado por piedirantoj kaj biciklantoj. Se vi laciĝis, eksidu su benkon kaj ripozigu la okulojn rigardante al kvieta fluado de akvo aŭ al floroj sur la bordo. En la flanko de la Centra parko ankaŭ oni povas trovi ion interesan. Ni atentis la pinon, kies larĝeco okulfrapis. Okazas, nome per ĝi la arbo famas. La alto de la pino estas 9 metroj kaj la larĝo de ĝia branĉaro preskaŭ duoblas. La arbo estas registrita en la listo de protektataj monumentoj de la naturo.

Apud sanatorio Eglė ni rimarkis rotondon. La elpendaĵa surskribo biuvetė (ruse бювет, de la franca buvette) nenion diris al ni pri destino de la rotondo. Traleginte la klarigon, ni eksciis, ke tiel nomiĝas konstruaĵo, konstruita sur mineralakva fonto. Mi ne trovis esperantlingvan analogaĵon de la termino (eble mineralakva kiosko?). Ĉi tie oni povas gustumi mineralakvon, kiel ankaŭ en la flava dometo en la parko de Vytautas. 

Apude ni ekvidis ankoraŭ unu rondan konstruaĵon, sentegmentan. Ĝia cilindra muro estas farita el kunplektitaj maldikaj branĉoj. Tio estas mineralakva vaporigilo. Ĝi estigas efikon de mara aero. La vaporigilo estas lanĉita ĉi-jare en majo. 

Nia itinero direktiĝis al la Centra parko. Ĝi estas la arbaro, transformita al la parko. Sportamantoj  povas elekti la padon kun diversaj instalaĵoj por ekzerciĝi kaj ludi sportludojn, apudestas placetoj por infanaj ludoj. Por tiuj, kiuj preferas malpli aktivan ripozon, povas promeni sur la pado de skulptaĵoj kaj pririgardi artaĵojn de famaj litovaj skulptistoj. La ideo krei el la arbaro la parkon, naskiĝis en 2008. Dum la jaroj 2007-2013 la parko estis kreita. Ĝi okupas areon de 25 ha. Eŭropa Unio al ĉi tiu projekto asignis ĉ. 1 600 000 €. La parko estas plu renovigata. En 2014 skulptisto Stasys ŽIRGULIS en la parko malfermis ekspozicion el 10 skulptaĵoj.

En la parko troviĝas malgranda malnova tombejo. Ĝi jam ne funkcias pli ol 50 jarojn. En ĝi min atentigis modesta tomba monumento, kiu prezentas la krucon ŝose elkreskitan el la stumpo de forsegita arbo. Estas kelkaj tiaj monumentoj en la tombejo. La monumentoj estas faritaj el feraj tuboj.

Unu tombo troviĝas ekster la tombejo, apud la barilo. La surtomba surskribo anoncas, ke ĉi tie estas enterigita Antonio Ŝimanski (Schymanski), kiu naskiĝis en 1856 kaj mortis en 1911. Oni rakontas, ke li estis pia, bonkora homo. Li ne estis katoliko. Lia morto estas fiksita en neniaj arkivaj dokumentoj. Pri la tombo estas konataj kelkaj historioj. La plej konvinka estas tiu de Evelina MAČIULIONYTĖ, kiu defendis bakalaŭran laboron pri la malnova tombejo de Birštonas. Laŭ ŝi, en 1911 en Birštonas ripozis poldevena germana oficiro A. Ŝimanski. Li komencis amrilatojn kun juna litovino Marytė [Marite]. Ŝi laboris en la ripozdomo (kurhaŭzo) de Birštonas. Ĉe la fino de la libertempo, li svatiĝis al sia amatino, sed ŝi ne deziris edziniĝi al li. Eĉ pli multe - ŝi trovis alian viron kaj perfidis la oficiron. La enamiĝinta Antonio sin mortpafis sur la ŝtuparo de la ripozdomo. La fraŭlino, volante elaĉeti sian kulpon, enterigis la oficiron kiel sinmortiginton ekster la tombejo kaj starigis al li la monumenton. Kaj en Birštonas ŝi neniam plu aperis.

Post mallonga tagmanĝa paŭzo sur parka benko, ni ekskursis pluen. Ni deziris trovi la sanatorion Versmė, en kiu estos la sidejo de BET-52 en junio 2016. Dumvoje ni preteriris la monumentan ŝtonon de Birštonas. Sur ĝi estas elĉizitaj tri datoj: la jaro 1382, kiam en analoj de krucistoj estas unuafoje menciita la nomo Birštonas; la jaro 1846, kiam estis fiksita fakto pri resanigo de homoj per mineralakvo, tial ĉi tiu jaro estas akceptita kiel la jaro de fondo de la kuracloko; la jaro 1966, kiam al Birŝtonas estis donitaj rajtoj de la respublika urbo. Do, en 2016 la urbo festos la 50-jaran jubileon!

Kaj jen la sanatorio Versmė. Vere, la konstruaĵo mem kaj ĝia ĉirkaŭaĵo impresas.

En la parko de Vytautas precipe klare estas sentata aŭtuno. Pri ĝi signalas la aleoj kovritaj de folioj, buntkoloraj arbaj foliaroj. 

La parko de Vytautas estas la malnova teritorio de la kuracloko. Grandbienulo Ignacijus KVINTA el Jieznas en 1874 aĉetis la kuraclokon kaj komencis fondi la parkon. En la inter-mondmilito la parkon prizorgis profesiaj ĝardenistoj el Dotnuva. En 1926 estis instalita fontano en la parko. La aleojn kunigis florbedoj. Ĉiu-tage en la speciala parka pavilono koncertis orkestro. Apud la flava mineralakva kiosko floradis eksterordinara florejo Kalendaro. En ĝi ĉiu-tage estis plantataj floroj, kiuj formis diverskoloran daton de tiu tago. 

Hodiaŭ la parko jam ne povas memlaŭdi pri sia iama beleco. Postrestis nur restaĵoj de la aleoj. Tamen mi vidis, ke estas konstruataj domoj. Eble iam la parko estos renovigita kaj rericevos la estintan famon?

Ni suriris la kastelmonton de Birštonas (la monton de Vytautas). De sur ĝi ni admiris pitoreskan pejzaĝon kun Nemunas.

La kastelmonto de Birštonas estas unu el plej altaj (la dekliva alto atingas 40 m) kaj plej famaj kastelmontoj de Litovio. En fino de la 14a jc. sur la kastelmonto staris ligna kastelo de Birštonas (en historiaj fontoj ĝi estas unuafoje menciita en 1382), kiu estis parto de defenda limo de duklando de Trakai kaj unu el ĉasadaj grandbienoj de Vytautas la Granda. Krucistoj multfoje sturmis la kastelon, sed neniam ĝin venkoprenis.

Nia ekskurso proksimiĝis al la fino. Ni bonege ripozis. Ni rimarkis, ke ĉiu objekto kvazaŭ haltigas nin, ne permesas rapidi. La urbo, ĝia beleco, flirtanta kvieteco tre plaĉas al ni. Plej trafe pri Birštonas komplimentis mia edzino: "Mi deziras ĉi tie loĝi!"

Ni ne ĉion ekvidis.  Ni esperas daŭrigi la ekskurson. Eble dum BET-52 en somero 2016?

Al Vinius ni revenis per la lasta buso.

Fotojn pri Birštonas aŭtuna oni povas vidi ĉi tie.

Vilna kariljono estas lanĉita

La 6an de septembro 2015 unuafoje eksonoris Vilna kariljono, instalita en turo de Vilna dominikana preĝejo de Sanktaj Apostoloj Filipo kaj Jakobo. Ĝi malfermis la 5an Festivalon de Sankta Jakobo.

En ĝia unua koncerto ludis la plej famaj litovaj kariljonistoj Giedrius KUPREVIČIUS kaj Julius VILNONIS.

Vilna kariljono estas la plej granda en Baltiaj landoj kaj unu el la plej modernaj en la mondo. La unika instrumento havas 61 diverspezajn sonorilojn. La plej malgranda pezas 8 kg kaj la plej granda – 3360 kg.

Per ĉi tiu instrumento oni povas ludi ne nur sakralajn muzikaĵojn. La kariljono ebligas la muzikadon ekde komponaĵoj ĵazaj ĝis tiuj de klasika muziko.  Oni pensas kariljoni dum festoj religiaj, ŝtataj, historiaj kaj ĉefurbaj.

La sonoriloj estis venigitaj en la ĉefurbon junie. Ilin muldis la mondfama Reĝa Sonorilmuldejo Royal Eijlsbouts en Nederlanda urbo Asten.

En Litovio estas ankoraŭ du kariljonoj: la 32-sonorila en Kaunas (instalita en 1937 en  turo de Milita Muzeo de Vytautas la Granda) kaj la 48-sonorila en Klaipėda (instalita en 2006 en turo de la ĉefpoŝtejo).

Vizaĝo de la morto

El ciko Eterne Vivantaj de Stasys KRASAUSKAS

La libro Longaj interparoladoj atendante la feliĉan morton de Jevsej CEITLIN estas pri litova verkisto Jokūbas JOSADĖ (1911-1995). La aŭtoro surbendingis interparolojn kun J. Josadė dum ties lastaj 5 jaroj de la vivo. La libro estis eldonita post la morto de J. Josadė.

Jam dum la unua ilia renkontiĝo, J. Josadė diris al J. Ceitlin:  

– Mi prepariĝas al la morto. Kaj tio verŝajne estas la plej bona, plej serioza el tio, kion mi faris dum multaj jaroj.

Por la libro la aŭtoro elektis formon de taglibro sen datoj. En la taglibro la aŭtoro nomas la heroon per la minuskla j.

En ĉi tiu blogero estas prezentitaj du epizodoj el la batalo ĉe Kursko, kie j (Jokūbas Josadė) militis en konsisto de la 16a Litova divizio de soveta armeo.

***
Kiel en lia memoro loĝas la homo, kiun li mortigis?
Mi transskribis rakonton de j  el la sonbendo (preskaŭ sen mallongigoj) la 28an de oktobro 1990.
 
I

J. Josadė en dokumenta filmo Iliuzijos

Julio de la 1943... Batalo en la Kurska arko.  La ĉielo similas  ardigitan feron.  Atako de la germanoj. Mi pafadas el la mitraleto kaj unuafoje mi vidas la homon, pri kiu mi ĝuste povas diri: mi lin mortigis... Tiu germano aspektas al mi grandega, preskaŭ giganto. Ja mi kuŝas en tranĉeo kaj li aperas de ien, de  supro, preskaŭ el la ĉielo...

Kaj jen mallumiĝas. La interpafado estingiĝas.  Ŝajnas,  ĝis la mateno la germanoj ne plu atakos.

La kampa kuirejo. La vespermanĝo. La tre bela  nigra ĉielo. Ŝajnas, nur mi sola ne povas trnkviliĝi.   De tempo al tempo mi rigardas al la altaĵeto, bone vidatan el la tranĉeo. Ĉi tiu altaĵeto estas li.  La germano, mortbatita de mi. Mi komprenas, ke mi ne trankviliĝos, ĝis mi ne eltranĉeiĝos, ĝis mi ne forrampos tiujn dek metrojn sub  sporade siblantaj kugloj.  Ĝis mi ne revidos lian vizaĝon. 

Kiom da tempo pasis? Ĉu dudek minutoj? Duonhoro? Horo? Mi alrampis. La germano jam komencis disfali, ĉar  la vetero estis suferige  varmega.  Mi priserĉis liajn poŝojn. La dokumentoj ne estis. Kiel ĉiam dum la atako, ilin prenis amikoj de la mortbatito. Tamen mi trovas la leteron.

Mi tralegis ĝin frumatene, kiam apenaŭ tagiĝis. Mi ja komprenas en la germana. La adreso de sendinto: Vieno. La ordinara letero de la soldata edzino: „Mi amas. Vi estas la unusola mia feliĉo. Ni kun la infanoj atendas vin por la ferio“.

Tie estis ankaŭ la foto: la bela, altkreska, blondhara viro, la juna virino, el kiu ŝprucas ĝojo kaj sano kaj iliaj tri infanetoj.

– ... Ĉu la mortbatita germano estis pli aĝa ol vi?
– Probable pli juna. Tamen se paroli pli ĝuste – ni naskiĝis samjare.

... Ŝajnis, ke mi hipnotas. Ĉiun kvaronhoron mi eltiras la foton. Mi pririgardas ĝin. „Mi mortigis la homon. Mi!“. Min konstante persekutis ĉi tiu penso. Kiel ankaŭ lia vizaĝo.
Post la milito mi starigis la foton sur mia skribtablo. Por kio? Ke mi ne cedu al allogo de forgeso.

***

Ĉi tiun historion j rakontos ne nur al mi (li pritraktas ĝin en la letero al la filino). Tamen kial j prisilentis alian morton, kiu tre konsternis lin en la fronto?

Verŝajne enmiksiĝis la interna cenzuristo. Ja en la unua historio j rakontis pri mortbatita germano kaj en la fokuso de la alia epizodo estas pereo de soveta soldato.

En mia magnetofona sonbendo ĉi tiu rakonto estas.

II

Tio okazis ankaŭ tie, en Kurska arko. Dum unu batalo pereis la komandanto de nia taĉmento. Nun mi ne memoras lian familinomon, kvankam mi konis lin bone. Ankoraŭ antaŭ la milito.

En Kaunas dum la jaroj de mia juneco estis neordinara kinoteatro. Tie estis montrataj nur sovetaj filmoj. Ĉe la enirejo ĉiam staris bela junulo. Min, kiel ĵurnaliston, li ĉiam enlasis senbilete kaj sidigis min sur la plej bonan sidlokon. Mi ja povas skribi recenzon! Kaj ĝi altiros la spektantojn. Mi pensas, li estis membro de malpermesita komunista partio. Unuvorte, mi ne ekmiris, renkontinte lin en la Deksesa divizio. Li estis subleŭtenanto,  amata de ĉiuj.

La kuglo trafis lin jam en komenco de la batalo, je la deka aŭ dekunua horo. Ni neniel povis elporti nian komandanton. Kaj li kuŝis transverse de la tranĉeo. Kaj ni transpaŝadis kaj transsaltadis  lin, kiam kurante portadis kartoĉojn...

Kiel mi rakontu ĉi tiajn detalojn? Estas malfacile. Ni penis, ni tre penis transpaŝi singarde. Tamen... La batalo kulminas. La kugloj siblas. Kaj jen iu forgesas esti singardema. Jen jam estas surtretita la mano de nia komandanto, poste – la piedo... Mi ripetas, ni ne povis lin elporti, ni ne povis elĵeti lin el la tranĉeo. Ĉe la fino de la tago la korpo iĝis platigita flano.

Mi rigardis al la amikoj: mi deziris ilin kompreni. Sed ĉiuj zorgis nur pri unu: rebati la atakon. Finfine oni tute ne rimarkis la korpon de la leŭtenanto. Kaj mi mem ĉi tiun paŝon faradis malfacile. Tamen mi ĝin faradis! Transpaŝi mi ne eblis, eblis nur surpaŝi...

Mi konfesas, por mi tio estis psika traŭmato. Tiel malfacila, ke postsekvencojn mi sentas ĝis nun. Mi konfesas: post tio mi ne povis pafi, pli ĝuste – mi pafadis al la aero. Mi komprenis: mi kondutas aĉe, ja kontraŭ mi estas la malamiko. Tamen mi ne povis alimaniere. Mi ne scias, kiel tio povis finiĝi. Verŝajne povis finiĝi kruele. Sed la 20an de aŭgusto mi estis vundita kaj elportita el antaŭaj pozicioj. En la fronton mi ne revenis.

Ekde tiu tempo li ne fieras pri siaj medaloj kaj ordenoj. Li ne festas la Naŭan de Majo.(„Por mi ĝi ne estas festo“). Li ne ŝatas legi la militan prozon. „Mi nenie trovas mian veron pri la fronto. Eble iom de tiu vero estas en kelkaj paĝoj de Remarque kaj Hemingway...“

Surprizo al Rimas Tuminas

Reĝisoro Rimas TUMINAS preskaŭ svenis sur scenejo de Moskva Teatro de Jevgenij Vaĥtangov ĉe la plena ĉambrego, kiam li kaptis, ke aktoroj de la rusa teatro, kiun li gvidas, ekkantis litovlingve. Gratulante lin pro enmanigita al li premio La Homo de la Teatro, ili neatendite ekkantis arion La ĉielo donacis al vi alton el muzikalo Legendo pri Žygimantas Augustas kaj Barbora Radvilaitė [pr. Ĵigi‘mantas Aŭgustas, Barbora Radvilajte].

Ĉi tiun surprizon pripensis kaj kaŝe realigis Anželika CHOLINA [Anĵelika Ĥolina] laboranta kiel reĝisoro en ĉi tiu teatro. A. Cholina konservis la sekreton ĝis la lasta minuto. R. Tuminas mem havis nenian komprenon, kio atendas lin dum la ceremonio. Ankaŭ la aktoroj enkapigante la tekston ne sciis por kio kaj kial ili devos ĝin kanti.

"Estas malfacile surprizi la talentan homon, ĉar li mem kutimas surprizi la aliajn. Tamen ĉi-foje mi sukcesis – R. Tuminas estis ŝokita laŭ bona senco de ĉi tiu vorto. La spektantoj en la ĉambrego komence ankaŭ ne orientiĝis kio okazas", – rakontis A. Cholina. Necesis kvin seriozaj provludoj por ke la artistoj ellernu la verkon. Litovan tekston ili lernis unuan fojon en la vivo. Ili interparoladis, ke la litova lingvo probable similas la sanskriton.

"Estis la plej malfacile poluri la prononcon. Mi elparoladis la vortojn kaj frazojn multeg-foje, ili notadis akcentojn, silabajn ondojn kaj provis ripeti kiel eble plej precize", – rakontis A. Cholina.

Ŝi tradukis la vortojn en la rusan, por ke la aktoroj komprenu pri kio estas la verko. Ili lernis kanti laŭ la aŭdado – el origina registraĵo.

A. Cholina, kiu famas kiel perfektistino, instruis la prononcon tiom diligente, ke finfine ŝi mem ektimis, ke  restos nenia akcento. "Tiam la plenumado perdus ravitecon", – decidis ŝi.

La premion La homo de la Teatro kolektivo de la teatro estabblis laŭ iniciato de artgvidanto Rimas Tuminas. La premio estos enmanigata dum la Teatra Tago (la 27an de marto). 

La unuaj laŭreatoj de la premio iĝis 10 laborantoj de la teatro. La premio estas atribuata ne nur al homoj de la arto, sed ankaŭ laborantoj de metiejoj, administrantoj, laboruloj de la sekureca servo. Laŭ la regularo, en elektado de la plej bonaj el la plej bonaj partoprenis la tuta kolektivo krom la arta gvidanto kaj direktoro.

Rimas Tuminas (1952) estis reĝisoro de Litova Ŝtata Akademia Teatro (1979-1990), estas fondinto de Vilna Malgranda Teatro (1990) kaj ĝia gvidanto. En Teatro de Vaĥtangov  li laboras ekde 2007.

La oron alblovis Uragano

Dancistoj de Žuvėdra revenigis al si titolon de mondaj ĉampionoj. La kolektivo de sportaj dancoj de Klaipėda-Universitato triumfis en  Monda Konkurso por Dancensembloj de Latinamerikaj Dancoj, kiu la 3an de decembro okazis en Vilnius.

Uragano de la Klajpedaj dancistoj ravis ne nur 5500 spektantojn sed ankaŭ ĵurion de la konkurso. Kvar ĵurianoj el sep donis la unuan lokon kaj la 3 – la duan. La ĉampionoj plenumis programon Uragano laŭ melodiaj motivoj de germana muzikgrupo Scorpions.
La arĝenton ricevis Vera el Tjumen (Rusio), pasintjaraj ĉampionoj de la mondo. Germanaj dancistoj TSZ Aachen-TSC Duesseldorf Rot-Weiss gajnis la bronzajn medalojn. Cetere, la dua teamo de Žuvėdra okupis la 5an lokon.

Žuvėdra jam venkis en 7 Eŭropaj kaj 7 mondaj konkursoj. Gvidanto de Žuvėdra Romaldas IDZELEVIČIUS pleje aprecas la venkojn atingitajn eksterlande, precipe tiujn du en Germanio: "Hejme elbatalita venko ne estas tiel granda. Kompreneble, la venko ĉiam estas venko, sed estas pli afable gajni sur la tero de konkurantoj".

"Lastatempe venkas teamo de tiu lando, kie okazas la konkurso. Tial nun en Litovio ni deziris danci tiel, ke la rezulto ne estu "ĉelima", ke neniu diru, ke helpis la hejmaj muroj", – konsentis kun la edzo Skaistutė IDZELEVIČIENĖ.

Žuvėdra trejnata de Romaldas Idzelevičius kaj Skaistutė Idzelevičienė jam partoprenis en 22 mondaj konkursoj. Ekde 1994 la Klajpedanoj eĉ 18-foje gajnis la medalojn.

En Litovio la monda konkurso  estis aranĝita kvaran fojon. Antaŭe la konkursoj de la mondo okazis en Litovio en la jaroj 1996, 1999 kaj 2002.

La 11a de Marto - la tago, iam historie negrava

La 11an de marto Litovio festis  la Tagon de Rekreo de Litovia Sendependeco. Antaŭ 21 jaroj, la 11an de marto 1990, Litovio apartiĝis de Sovetio kaj deklaris sin sendependa ŝtato.

Tamen monumento La 11a de Marto estas ne en Litovio, sed en ... Berlino.

En  la jaro 1979 en Berlina parko Scharlottenburg estis starigita obelisko, kies aŭtoro estas Braco Dimitrijević. Ĝi havas kvarlingvan surskribon "La 11a de Marto. La tago,  eble historie grava estontece", kiu  fakte estas dediĉita al naskiĝtago de hazarda preterpasanto Peter Malwitz.

En la jaroj 1970, Berlino estis delikata urbo, tial Berlinaj aŭtoritatuloj kontrolis, ke la 11a de Marto ne estu grava al iu lando de la mondo, kaj precipe al Berlino aŭ al Germanio.

Braco Dimitrijević rakontas, kiel li eksciis pri ŝanĝiĝo de statuso de la 11a de marto:

Mi memoras, dum mia unuafoja partopreno en Seoula Bienalo en Sud-Koreio,  <...> unua demokratie elektita litova ŝtatprezidanto Landsbergis  diris al mi: "Mi  gratulas vin. Vi antaŭ 20 jaroj antaŭdiris la tagon de Litovia sendependeco!" 
Ĉi tiu tago estis kontrolita en historiaj libroj kaj enciklopedioj, kaj oni certigis, ke ĝi ne estas historie grava. Tamen poste ĝi iĝis la nacia tago de Litovio. Tio iasence konfirmas, ke ne ekzistas negravaj tagoj, negravaj lokoj, negravaj ideoj.

En la prezidentejo estis enmanigitaj Naciaj Premioj

La 16an de februaro ŝtatprezidento Dalia Grybauskaitė enmanigis al 7 kulturaj kaj artaj verkantoj diplomojn kaj signoj de laŭreatoj de Naciaj Premioj de Kulturo kaj Arto.

En 2010 Naciaj Premioj estis atribuitaj  al geedzoj - teatra reĝisoro Povilas Mataitis kaj teatra pentristino Dalia Mataitienė (pro malkovro de profundo de litova folkloro al Litovio kaj la mondo), verkisto Icchokas Meras (pro malkovro de la tragikaj homaj travivaĵoj, okazintaj dum la 20a jarcento, en litova moderna prozo), kantisto Vigilijus Kęstutis Noreika (pro supera kantada majstreco kaj ne estingiĝanta talento), komponisto kaj dirigento Vaclovas Augustinas (pro disvastigo de povoj de korusa arto kaj moderneco de sakrala muziko), verkisto Rolandas Rastauskas (pro esea verkado, ludema kaj ironia), pentristo Jonas Gasiūnas (pro renovigo de ebloj en pentrada arto, pro disvastigado de ideoj de moderna pensiga arto).

Nur I. Meras ne povis partopreni en la ceremonio de honorigo de la laŭreatoj. Ĉefministro Andrius Kubilius enmanigis la premion al la verkisto decembre dum oficiala vizito en Israelo. Dankleteron de I. Meras tralegis prezidanto de Komisiono pri Atribuo de Naciaj Premioj historiisto profesoro Alfredas Bumblauskas.
La premia monsumo estas 104000 Lt (30120 EUR).

Laŭreatoj de la Naciaj Premioj

Vaclovas Augustinas (naskiĝis en1959) estas dirigento, komponisto, artgvidanto de koruso Jauna muzika (juna muziko), en Litova Akademio de Muziko kaj Teatro (LAMT) finis studojn pri korusa direktado kaj pri komponado. Dum 1980-1992 li laboris en muzika lernejo de knaba kaj junula koruso Ąžuoliukas (kverketo). Ekde 1992 V. Augustinas estas artgvidanto kaj estro de  koruso Jauna Muzika.
V. Augustinas instruas en LAMT, en Vilna Pedagogia Universitato, estas invitata lektori en Fakultato de Artoj en Klaipėda-universitato. Li estas membro de grupo Antis, ludas per klavaj muzikiloj, komponadas por la voĉo kaj por muzikinstrumentoj.

Jonas Gasiūnas (1954) estas pentrartisto, en 1984 finis Vilnan Artan Akademion. Liajn verkojn akiris  Nacia Arta Galerio (Vilnius), Nacia Artmuzeo de M. K. Čiurlionis (Kaunas), Tretjakova Galerio (Moskvo).

Virgilijus Kęstutis Noreika (1935) estas opera solisto, profesoro de Litova Akademio de Muziko kaj Teatro. Dum  1953-1958 li studis en Litova Ŝtata Konservatorio en studkurso de Kipras Petrauskas, dum 1957-1975 li estis opera solisto en la litova operejo. Dum 1975-1991 estis direktoro, arta gvidanto de Litova  Teatro de Opero kaj Baleto. Sur la opera scenejo la kantisto verkis pli ol 50 rolojn, prezentis pli ol 700 siajn solajn koncertojn.
Cetere,  V. Noreika enrekordigis tri litovajn popolkantojn por la unua Esperanta gramafondisko, eldonita en Litovio en 1962.

Icchokas Meras estas litova verkisto. Li naskiĝis en 1934 en Kelmė. En somero 1941 gepatroj de I. Meras pereis kun aliaj multaj judoj. Lin kreskigis kamparana familio. En 1958 li finis Kaŭnan Politeknikan Instituton. En 1956 li unuafoje sin prezentis al la leganto kiel verkisto, en 1972 elmigris al Israelo.
Loĝante eksterlande I. Meras asertis, ke li neniam intencis verki en alia lingvo krom la litova.
"Mi plenkreskis kun litova lingvo kaj ĝi estas mia denaska lingvo. Se judo verkas litovlingve, li estas litova verkisto, ankaŭ se litovo verkus jide, li estus juda verkisto. Tion vi neniel evitos. Ĉi tie ne ekzistas problemo pri la elekto", – parolis I. Meras.
Liaj verkoj estas tradukitaj al lingvoj estona, jida, rusa, hispana, germana, franca, latva, hungara, norvega, kartvela, pola, bulgara, ĉeĥa, hebrea, taĝika, angla, dana, nederlanda,  turka.

Rolandas Rastauskas (1954) estas poeto, dramisto, tradukisto, en Vilna Universitato finis studojn de angla filologio.  Li estas aŭtoro de kelkaj versaĵaj kolektoj, eseaj libroj. R. Rastauskas verkis teatrajn scenarojn, tradukadis, kunlaboradas en gazetaro. Nuntempe li loĝas en Palanga, estas docento de Klaipėda-universitato.

Geedzoj Dalia Lidija Mataitienė kaj Povilas Mataitis.

Povilas Mataitis (1933) estas korusa dirigento, folkloristo, reĝisoro. En 1967 li fondis Litovan Etnografian Ensemblon, kiu poste ricevis statuson de Litova Folklora Teatro. Bone sciante historion de litova nacio, folkloron kaj mitologion, esplorinte fontojn de folklora historio kaj arton de moderna teatro, P. Mataitis kreis originalan ĝenron de folklora teatro.

Pentristino Dalia Lidija Mataitienė (1936) kreis scenografion por multaj spektakloj. Ekde 1968 ŝia agado estis kunligita kun Litova Folklora Teatro. Ŝi aranĝis scenografion,  kreis kostumojn por spektakloj de la teatro.
---
Fotoj de Redas Vilimas, Džoja Barysaitė, N.Jankauskas

Virgilijus Noreika, Ario de Cavaradossi (Tosca de G. Puccini)

Izis el Litovio

La 17a de januaro memorigis 100-jaran datrevenon ekde naskiĝo de mondfama fotografa artisto Izis Bidermanas (1911-1980).

Pasintjare ĉe  urbodomo de Parizo oni povis vidi serpentumantan homan vicon. Ĉi tie estis eksponataj laboroj de Izis Bidermanas.

La 17an de januaro 1911 en litova urbo Marijampolė [marijam'pole] (tiam Litovio apartenis al cara Rusio) al  Uziel (Iser) kaj Zisle (Miriam) Biderman naskiĝis filo Izrael. La patro de la estonta fotografa artisto estis malriĉa butikisto de porcelanaĵoj. La familio vivis mizere, ĉar komerco iris malbone, la familio ne kapablis pagi impostojn kaj devis fermi la butikon. En pasporto, eldonita en la jaro 1925 al Iser Biderman estas enskribitaj 5 personoj: lia edzino kaj filoj Naftal, David kaj Izrael (la filino ankoraŭ ne estis naskiĝinta). Ĝis 1926 la familio loĝis en Vytauto-strato (la 14a domo), poste translokiĝis en la 7an domon de Dailidės-strato.
 
Fininte elementan lernejon, estonta fotisto eniris judan gimnazion. Li ekinteresiĝis pri pentrado, lernis maldiligente kaj devis adiaŭi la gimnazion. La patro proponis iĝi meblisto, tamen li elektis fotografion, kaj 13-jaraĝa komencis lerni en unu el 4 fotometiejoj, funkciintaj en tiama Marijampolė. Lia unua instruisto verŝajne estis Movŝe (Mojsej) Buchalteris  (1868-1941), la plej sperta profesia  fotisto en la regiono.

En sendependa Litovio Izrael Biderman ŝanĝis sian nomon al Izraelis Bidermanas, kaj poste dum la tuta vivo ĝin ne mallongigis. Famiĝinte, li en diversaj landoj klarigadis, ke lia persona kaj familia nomoj havas litovajn finaĵojn.

Iomete lerninte fotistan metion, en 1927  li  vojaĝis kun amikoj tra litovaj urboj kaj urbetoj, kaj li fotis homojn, diversajn festojn kaj lokojn.

Grava ŝanĝo de la vivo okazis en 1930. La junulo, apenaŭ 19-jara, sola, sen mono, sen dokumentoj, scipovanta neniun francan vorton, forveturis al Parizo. Kio instigis lin al tia, mi diru, riska  vojaĝo, ne estas klare. Oni diras, ke li elmigris pro konstante persekutanta mizero kaj Parizon elektis pro ĝia rava imago, kreita danke al tralegitaj francaj romanoj.  Iuj opinias, ke Parizo logis lin pro raviĝo je  verkado de fama pentristo Marc Chagall. Ankaŭ oni povas trovi asertojn, ke Izraelis fuĝis de minacantaj pogromoj. Tamen oni devus scii, ke pogromoj NENIAM okazis en Litovio.

Izraelis neniam revenis al Litovio, al Marijampolė. Tamen forlasinte la patrolandon,  li restis viva,  li ne pereis dum la Holokaŭsto. En la jaro 1941 en Marijampolė estis murditaj liaj gepatroj kaj post 3 jaroj en Kaŭna geto pereis  familio de lia frato David. Li restis viva, konkeris Parizon, faris mirindan karieron kaj realigis siajn revojn.

"Konkeron" de Parizo Bidermanas komencis sur la plej malsupra ŝtupo – en azilo por judaj enmigrantoj, kie vagabondoj kaj enmigrintaj mizeruloj serĉis la tegmenton por sia kapo. Unaj impresoj, spertitaj en Francio, kaj komplika adaptiĝo disigis la kreitajn iluziojn. "Al Parizo mi venis kun 25 frankoj, tamen el  tiuj la doganistoj  redonis nur sep, do mi venis al Parizo kun sep frankoj en la poŝo. En malserenaj kaj malvarmaj tagoj la norda stacio ŝajnis kota, tuta Parizo dronis en nubo kaj pluvo. Pro grandeco de la urbo mi  povis freneziĝi, precipe dum tiu periodo. Mi komprenis, ke mi havas nenion, nur tiujn sep frankojn, por kiuj mi povis tranokti en motelo".

La profesio, akirita en Litovio, helpis al  Bidermanas fiksiĝi en la nova vivo. Antaŭ la Dua mondmilito li laboris en fama fotoportreta studio Arnal, poste en studio de la bopatro, kaj finfine en la propra en Nationale-strato.

Grava turno en kariero de la artisto okazis dum la milita tempo, kiam li kaŝadis sin de nazioj, partoprenis en kontraŭfaŝisma rezistado kaj fotadis la kunbatalantojn.

Jen epizodo pri unu el tiaj fotoseancoj.  La kunbatalantoj venis al la fotado puraj, kun freŝe razitaj vizaĝoj. Tamen Izis ne fotis ilin. Li petis ilin veni post tri tagoj nerazitaj, vestitaj per la sama ĉemizo. La fotisto deziris verki bildojn de la homoj, kiuj  venis kvazaŭ rekte el la batala kampo. En la fotoj oni povas vidi malĝojon de la herooj, laciĝon en la okuloj, sopirantaj al pli bonaj tempoj.

La unua ekspozicio de la estonta famulo estis aranĝita en Pariza galerio La Boétie en 1946. En 1950 aperis la unua fotolibro Parizo de revoj (Paris des rêves), subskribita je nomo Izis. Ĝi atestis pri naskiĝo de la talento tre interesa kaj novidea. La antaŭparolon verkis la fama poeto, dramisto kaj aktoro Jean Cocteau.

Fotoj de Izis bildigas Parizajn stratetojn kaj homojn, vendistinon de konvaloj, festajn momentojn, cirkajn spektaklojn, stratbalaistojn kaj geamantojn. En nekoloraj fotografaĵoj radias ia lumo, kiu ensorĉadas la homojn admirantaj sian Parizon ankaŭ post 60 jaroj. La detaloj estas tre interesaj kaj elokventaj: la krudaj manoj, la laciĝinta vizaĝo kaj malĝojo, pasantoj  hastantaj tra  neĝa blovaĵo al la laborejo. Tiutempe Izis pli kaj pli aprecis neantaŭaranĝitan etoson en la fotoj kaj decidis ne fotadi en la studio.

En 1949 Izis estis invitita foti por la unua numero de fama magazino Paris-Match. La fotisto dum 20 jaroj preparis por la magazino multajn raportaĵojn pri mondfamaj artistoj Marc Chagall, Collette, Albert Camus, Paul Eluard, Louis Aragon, Édith Piaf   kaj aliaj.

Tre grava por I. Bidermanas estis interkonatiĝo kun fama franca poeto kaj scenaristo Jacques Prevert. Rezulto de ilia amikeco kaj kunlaborado estas fotoalbumoj La granda balo printempa (Le grand Bal du printemps), Ĉarmo de Londono (Charmes de Londres).

Izis kune kun la plej fortaj artfotistoj Willy Ronis, Henri Cartier-Bresson, Robert Doisneau kaj Brassaï partoprenis en ekspozicio Kvin francaj fotistoj (Five French Photographers) en Novjorka Muzeo de Moderna Arto (MoMa). La ekspozicio funkciis ekde 1952 12 19 ĝis 1953 02 24. Liaj laboroj ĝisatendas grandegan interesiĝon. Izis estas komparata kun Henri Cartier-Bresson, Brassai kaj aliaj famaj fotistoj.

Izis konsideris humanisman ideologion de fotografio. Eble nekonscie, tamen li trafe uzas koncepton de H. Cartier-Bresson pri "decida momento".

En 1957 Henri Cartier-Bresson  diris al The Washington Post : "Fotado ne similas pentradon., Kiam vi fotas,  vi verkas nur dum sekundero. Via okulo devas vidi la komponadon aŭ esprimon, kiun la vivo mem prezentas al vi, kaj vi devas intuicii, kiam butonpremi  la kameraon. Tio estas la momento, kiam la fotisto verkas. Oop! La momento! Se vi preterlasis ĝin, ĝi malaperis poreterne".

La artisto multe vojaĝas. Li vizitas Londonon, ankaŭ Israelon kaj eldonas fotoalbumon pri ĉi tiu lando. La antaŭparolon al la albumo skribis verkisto Andre Malraux, la kovrilon verkis la fama M. Chagall. En 1964 M. Chagall invitis foti nur unusolan Izis, kiam li pentris plafonon de Pariza Operejo. Poste la raportaĵon el 20 fotoj publikigis Paris-Match.

Post 20-jara laboro en la magazino, Izis decidis ĝin forlasi kaj en 1969 li dediĉis sin nur al la verkada laboro. Li eldonis albumon La mondo de Chagall (Le Monde de Chagall), kaj  en la jaro 1977 aperis lasta libro de I. Bidermanas Parizo de poetoj (Paris des poètes). Izis forpasis en 1980, enterigita en suburba tombejo de Parizo.

Kritikistoj asertas, ke tuta verkado de Izis estas tuŝita de malĝojo. Por la junulo, forlasinta sian landon, Parizo estis ne lulilo, sed azilo. Organizantoj de la pasintjara ekspozicio en Parizo atentigas, ke kordoloro de la artisto estas kunligita kaj kun malfacila decido elmigri, kaj kun sento de kulpeco, ke li sukcesis eviti la masakron, kie pereis lia tuta familio.

En Litovio Izis longe estis preskaŭ nekonata, pri li aŭdis nur ne multaj. Kiam antaŭ kvin jaroj pli aktive komencis kunlabori Litova Arta Muzeo kaj Franca Kultura Centro, naskiĝis ideo aranĝi ekspozicion de laboroj de Izis en lia naskiĝlando. Lia filo kaj protektanto de lia heredaĵo, ankaŭ fotisto, Manuel Bidermanas konsentis prepari la ekspozicion, kvankam li diris, ke la patro ne estus konsentinta, ĉar damaĝo pro la murditaj proksimuloj estis tro granda.

En Marijampolė konserviĝis Dailidės-strato [dajlides], kie staris domo de Bidermanas-familio, tamen la domo mem jam ne estas.  La urba estraro intencas  unu el  stratoj nomi je nomo de la fama samurbano, tamen Manuel Bidermanas dezirus, ke la strato havu nomon de familio Bidermanas.

En 2006 Izis finfine revenis en Litovion. Ekde la 14a de novembro 2006 ĝis 14a de januaro 2007 en Vilna Bildgalerio funkciis lia granda ekspozicio, estis eldonita katalogo. Poste la ekspozicio translokiĝis en Marijampolė, la naskiĝurbo de Izis. Liaj laboroj estis prezentitaj en Kultura Centro de Marijampolė (Arta Galerio de M. B. Stankūnienė).

Post finiĝo de la ekspozicio, oficistoj de Franca Kultura Centro plenumis volon de M. Bidermanas kaj du laborojn de Izis donacis al lia naskiĝurbo. Nuntempe ĉi tiuj fotoj estas konservataj en Kultura Centro de Marijampolė.

Pri arto de Izis oni povas konatiĝi en Fejsbuko ,  kaj en multaj aliaj TTT-ejoj.

Laŭ artikoloj de Algis Vaškevičius , Margarita Matulytė , Arūnas Kapsevičius , Larry Davis .
 

Estis prezentita skulptaĵo "Vojo de la Libereco"

Nuntempaj kaj eksaj ŝtatestroj de Litovio  la 23an de aŭgusto enmasonis simbolajn brikojn en skulptaĵon Vojo de la Libereco konstruata en Vilnius, apud Pedagogia Universitato. La skulptaĵo simbolas la vivan ĉenon, kiu antaŭ 21 jaroj kunligis tri Baltiajn landojn celantajn la sendependecon.

La brikon farbitan je koloroj de Litovia ŝtata flago en la muron enmasonis ŝtatprezidento Dalia Grybauskaitė. La brikojn, simbolantajn ŝtatajn flagojn de aliaj Baltiaj landoj, enmasonis direktorino de Muzeo de Latvia Popola Fronto Meldra Usenko kaj estona parlamentano Enn Eesmaa.
Aŭtoro de la skulptaĵo estas Tadas Gutauskas. Li estas ankaŭ aŭtoro de la skulptaĵoj Arbo de Unueco (Vilnius, parko Vingis) kaj Al Litova Basketbalo (Vilnius, areno Siemens).

Projekto de la skulptaĵo Vojo de la Libereco antaŭ du jaroj estis prezentita al konkurso pri renovigo de Lukiškių-placo. La projekto okupis la 2an lokon (la unua ne estis atribuita). Kiel diris la aŭtoro, ĝin ne komprenis certa parto de la socio – tiuj, kiuj trasuferis de soveta reĝimo, batalantoj pro la libereco, homoj pliaĝaj. Al li estis dirite, ke la projekto en placo Lukiškės ne estos realigita. T. Gutauskas ne deziris entombigi la ideon. Tial  li kun samideanoj decidis starigi la skulptaĵon en alia loko kaj ne peti monrimedojn de la regpotenco. Estis  serĉataj mecenatoj, organizita kampanjo de aĉetado de la brikoj. Dezirantoj povis aĉeti la brikojn, kiuj kun nomoj de la aĉetintoj, estos enmasonitaj en la muron. Nuntempe jam estas rezervitaj ĉiuj 20 700 brikoj.
La skulptaĵo ĝisatendis diversajn opiniojn.

La aŭtoro skulptisto Tadas Gutauskas:
La arta verko povas entuziasmigi, inspiri la homojn. Miaopinie, nuntempe vere estas malmulte da signoj, kiuj sincere parolas pri valorecoj. Tial "Vojo de la Libereco" estas la verko ĉiusence noveca kaj alia. Ĝi ne estas mendita de la ŝtato kaj ne estas la afero altrudita de iu. Tio estas mia ideo, kiun mi kun miaj kunagantoj realigis.

Parlamentano, eksa reĝisoro de  Drama Teatro de Panevėžys Julius Dautartas (iam ankaŭ iniciatis starigi kelkajn monumentojn el privataj monrimedoj):
Mi nur dezirus diri, ke mi persone tian projekton ne farus. Mi, Julius Dautartas. Miaopinie, tia afero estas tre danĝera. En Panevėžys ni deziras konstruigi  monumenton La Libereco de Zikaras, ni konvinkadas la socion kaj ne kolektadas monon de la homoj. Kaj ĉi-kaze ŝajnas, ke se vi ne subtenas ĉi tiun projekton, vi kvazaŭ kontraŭdiras ankaŭ kontraŭ la libereco. Tia modeligo de la projekto premisas iugradan perforton. Alia kialo – se la verko ne sukcesos? Tre bone diris Stanislovas Kuzma: la monumentoj aŭ unuigas la socion, aŭ dividas ĝin. Estas bone, se la monumento sukcesas, tamen ofte estas male. Dio helpu, ke la verko funkciu arte. Ĉar plej ofte estas nur nuda ideo. La ideo de libereco, toleremo. Mi persone opinias, ke tio estas danĝera vojo, des pli, se per tio estas kolektata mono.

Skulptisto Mindaugas Navakas, pedagogo de Tadas Gutauskas:
Ĉi tiu projekto estas por mi tre interesa artsence. Ĝi estas tre stranga kaj siaspece paradoksa  kaj inversa. Ĉar ni bone scias, ke ideo de la libereco estas kunligita kun detruo de muroj, la liberiĝo estas nature kunligita kun detruo de la muroj. Mi diros kelkajn okulfrapajn ekzemplojn: la Berlina muro, ni scias, kio tio estas kaj kiel grave estis ĝin detrui. Ankaŭ el la populara kulturo The Wall de Pink Floyd.
 
Tamen ĉi tie la aŭtoro dezirante esprimi ideon de la libereco, konstruas la muron. Tio estas siaspece absurde kaj paradokse. Baziĝante sur tio mi asertas, ke la arta solvo estas tre nesukcesa. Konstruado de la muro estas inversa ago al la ideo mem.

Batalo de Salaspils renaskiĝas en pentraĵo de flamanda pentristo

Litova Artmuzeo kune kun Fonduso de Francio kaj Franca Kultura Centro la 3an de junio en Vilna Bildgalerio (strato Didžioji 4) inaŭguris ekspozicioj Batalo de Salaspils. En historia palaco de nobela familio Chodkiewicz [ĥodkie'viĉ] (litove Chodkevičius [ĥodke'viĉus]) unuafoje al Litovia socio estas prezentata la batala komponaĵo pentrita de fama flamanda pentristo Pieter Snayers (1592-1667). La pentraĵo bildigas la batalon okazinta la 27an de septembro 1605 en Salaspils (apud Riga, Latvio). Ĝi estas nomata ankaŭ batalo de Kirchof [kirĥof]. La eksterordinare valora verko  estas eksponata en Vilnius en 600a jubilea jaro de la Grunvalda batalo. La bildo de P. Snayers, pentrita ĉirkaŭ la jaro 1619, estas eksponata kune kun riĉa informacio pri la verko (informaciaj stendoj, eldonaĵoj), la ekspozicion akompanas ankaŭ ekukada programo por lernantoj kaj junularo.

P. Snayers estis fama 17-jarcenta pentristo de bataloj. Precipe li disfamis per grandformataj komponaĵoj, en kiuj li eternigis konkretajn batalojn, geografie precize bildigante la batalkampon, dislokiĝon de la militistaroj kaj armilaron.

La pentraĵo Batalo de Salaspils vidigas batalon inter militistaroj de Litova Grandduklando (LGD) kaj Sveda Reĝlando. En ĉi tiu batalo militistaro de LGD komandata de granda hetmano de LGD  Jonas Karolis Chodkevičius  (pole Jan Karol Chodkiewicz)  venkis laŭ nombre trioblan svedan armeon komandatan de Svedia reĝo Karolo la Naŭa  mem.

La venko en Salaspils estas granda enigmo, kiun  provis solvi multaj fakuloj pri la militarto. Ĝi estas interesa ankaŭ por nuntempaj historiistoj. Neniam kaj nenie trifoje malpligranda armeo atingis tian frakasan venkon kaj neniam estis mortigite da malamikoj trifoje pli multe ol nombro de soldatoj mem en venkinta flanko.

"Sendube  tio estas unu el plej famaj venkoj en historio de historio de la Litovia armilo povanta egaligi al batalo de Grunvaldo. La batalo de Salaspils estis unu el nemultaj eventoj, kiu disfamigis nomon de Litovio en tuta 17-jarcenta Eŭropo kaj ekster ĝiaj limoj. Regnestron de Litovio kaj Pollando Zigmantas Vaza gratulis okaze de la venko papo Paŭlo la 5a, imperiestro de sankta Romo Rudolfo la 2a, Angla reĝo Jakobo la Unua , sultano de Otomana imperio Aĥmedo la Unua, Persa ŝaĥo Abaso la Unua", – ellistigas kuratoro de la ekspozicio Mindaugas Šapoka.

Ekzaktaj nombroj de ambaŭ militistaroj ne estas konataj. Oni supozas, ke la svedan armeon konsistigis 11000 – 14000 militistoj, inter ili ne malpli ol 7000 infanterianoj, 11 kanonoj. Litovan armeon konsistigis 3700 – 4000 militistoj, inter ili ĉirkaŭ 1000 infanterianoj, 5 kanonoj kaj antaŭ la batalo veninta milita trupo de Kursa duklando (300 rajdosoldatoj). En la batalo pereis 6000-9000 svedaj soldatoj, inter ili – militestroj duko Fridrich Luneburgano (Lüneburski) kaj generalo Andersen Linderson. perdoj de litovoj – ĉirkaŭ 100 soldatoj. Cetere, pereis nemalmulte da multekostaj bonege preparitaj militaj rajdĉevaloj de husaroj.

Oni supozas, ke pentri Batalon de Salaspils al la flamanda majstro mendis regnestro de Polio kaj Litovio Zigmantas Vaza (pole Zygmunt III Waza, svede Sigismund) pere de sia agento Jan Brueghel Pli Aĝa – kortuma pentristo de Habsburga princo Alberto la 7a. La bildo povis trafi en Francion post 1668, kian Jonas Kazimieras Vaza (pole Jan II Kazimierz Waza) abdikis la tronon kaj forveturis loĝi en Francion.

Dum ĉi-jara printempo la bildo estis diligente restaŭrita en Restaŭrada Centro de Pranas Gudynas.
Bildo Batalo de Salaspils gastos en Vilnius ĝis la 19a de aŭgusto.